افسانههای کرهای و اساطیر کره، با ریشههایی در سلسلههای باستانی، بخشی جداییناپذیر از فرهنگ شرق آسیا هستند. این مقاله به بررسی افسانههای کرهای مانند گومیهو (구미호, Gumiho) میپردازد که روباهی نهدم است و در داستانهای کرهای به شکل زن درمیآید.
اساطیر کره نهتنها در متون کهن، بلکه در رسانههای مدرن مانند سریالها و بازیهای ویدئویی زندهاند. در کافه آسیا با بررسی اساطیر کره و افسانههای کرهای گامی در مسیر شرقشناسی و فرهنگ کره برمیداریم. با ما همراه باشید.
افسانه گومیهو؛ روباه نهدم
افسانههای کرهای که از زمان سلسله گوریو سینهبهسینه نقل شده، گومیهو (구미호, Gumiho) را بهعنوان یک هیولا معرفی میکند. این حیوان الهی، روباه قرمز یا سفید افسانهای مه گو (매구, Maegu), روباه روح، جانور سهسر و نهدم (삼두구미, Samdugumi) و نامهای دیگری مانند نوگوهواهو (노구화호, Noguhwaho) که طبق داستانهای ثبتشده در تواریخ سه پادشاهی، روباهی است که به یک پیرزن تبدیل میشود. قدیمیترین اسناد مربوط به گومیهو، مستندات قدیمی چینی است که گواه بر این هستند که روزگاری روباه نهدمی در چنگدو در کشور چین زندگی میکرده است.
اساطیر کره، پیوند با افسانههای شرقی
گومیهو، روباه نهدم، از افسانههای کرهای است که به برخی از داستانهای «پریهای اروپایی» نیز مربوط میشود. روباههایی که هزاران سال زندگی میکردند به گومیهو تبدیل میشدند؛ اغلب به شکل زن درمیآمدند و با فریب مردان، از جگر و قلب آنها تغذیه میکردند.
جالب توجه است که افسانه کرهای گومیهو در فرهنگ چینی به موجودی به نام هولی جینگ (狐狸精, Húli jīng) و در فرهنگ ژاپنی به موجودی به نام کیتسونه (Kitsune) اطلاق میشود.
در هر سه فرهنگ، روح روباه بهعنوان موجودی شیطانی در نظر گرفته میشود، اما تفاوتی که میان گومیهو و دو نسخه دیگر وجود دارد این است که گفته میشود گومیهو سنگ مرمر روباه (여우구슬, Yeou guseul) را دارد که خردمندی وی در آن نهفته است. گومیهو به دلایل متعددی از معاشرت با انسانها لذت میبرد که تقریباً همیشه برای فردی که با او مواجه میشود، پایان بدی به همراه دارد. هدف اصلی نزدیک شدن روح روباه به انسان این است که نیروی حیاتی وی را بگیرد یا حتی گوشت او را بخورد و در نتیجه هر قدرتی را که شخص ممکن است داشته باشد، اعم از تمامی خاطرات، دانش و حتی شکل انسانی او را برباید.
افسانههای کرهای، نماد قدرت و تحول
در افسانههای کرهای گفته میشود که اگر گومیهو هزار روز از گوشت انسان تغذیه نکند، به انسان تبدیل میشود. هر چه روح روباه بزرگتر شود، قویتر شده و هر چه تعداد افرادی که نیروی حیاتشان را از بین برده بیشتر باشد، قدرتمندتر خواهد بود. گفته میشود که روباه تنها زمانی میتواند شکل انسان به خود بگیرد که نیروی حیاتی کافی به دست آورده و تا پانصد سال سن داشته باشد. به ازای هر یکصد سال، یک دم اضافه رشد میکند و به قدیمیترین روباهها، روباه نهدم گفته میشود که نهصد سال و گاه بیشتر سن دارند.
اساطیر کره، تحول روح روباه
در ادامه طبق داستانهای اساطیر کره، گومیهو از سنگ مرمر خود که در دهانش حمل میکند، استفاده میکند تا عقل انسانها را از طریق بوسه بدزدد. روح او میتواند در صد سالگی، شکل انسانی به خود بگیرد که همیشه به شکل فردی مؤنث خواهد بود. با این حال، روح روباه به استفاده از جمجمهی انسان نیاز دارد تا آن را بالای سر خود قرار داده و تغییر شکل دهد، به همین سبب میتواند انسان را ببلعد و شکل او را به خود بگیرد.
آیا این به این معنی است که خود روباه مؤنث بوده است؟
نه لزوماً، اما یک زن جوان یکی از جذابترین اشکال انسانها خواهد بود. اغلب اوقات گومیهو به شکل فرد مورد اعتماد قربانی درمیآید تا شخص به او اعتماد کرده و راحتتر به وی نزدیک شود. یکی از ویژگیهای قابل تشخیص در این مواقع این است که رفتار وی متفاوت از شخصی است که به تصویر میکشد، یا چیزهایی را میگوید و میخورد که آن فرد معمولاً انجام نمیدهد. ممکن است رنگ چشم متفاوتی داشته باشند یا به شیوه قدیمی صحبت کنند. میتوانید به دنبال دم آنها بگردید زیرا دم همیشه وجود دارد و گومیهو تمام تلاش خود را میکند تا پنهانش کند و از اینکه پشتش به سمت شما باشد خودداری میکند.
افسانههای کرهای، مهربانی و شرارت
در داستانهای چینی روح روباه، هولی جینگ، میتواند برای مردی که با او است بسیار مهربان و مفید به نظر برسد. با این حال، او همیشه نسبت به سایر زنان خانواده، خواه بستگان یا خدمتکاران، شرور و پر از حیله است. از پیاده کردن حقههای بیرحمانه و اغلب کشنده روی زنان لذت میبرد و همیشه موفق میشود آن را تصادف جلوه دهد.
اساطیر کره در رسانه مدرن
اگرچه از زمانهای قدیم مورد توجه بوده است، اما اخیراً به دلیل پرداختن زیاد رسانه و صنعت سرگرمی در سریالهای تلویزیونی، گو
میهو در فرهنگ کرهای بسیار زبانزد گشته و از جایگاه بالایی برخوردار است، تا حدی که در فیلمها، سریالها و برنامههای تلویزیونی بسیار به آن پرداخته شده است.
مانند:
- انیمیشن کرهای یوبی، روباه پنجدم (Yubi) محصول سال ۲۰۰۷
- کارکتر اری (Ahri)، روباه نهدم در بازیهای لیگ قهرمانان سال ۲۰۰۹
- سریال کرهای «دوست من روباه نهدم» محصول سال ۲۰۱۰
- سریال کرهای «افسانه نهدم (Tale of the Nine Tailed)» محصول سال ۲۰۲۰
- سریال کرهای «هم اتاقی من گومیهو است» محصول سال ۲۰۲۱و…
به جز کره جنوبی، اخیراً در حوزه بینالملل شاهد توجه به هولی جینگ (نسخه چینی گومیهو) در فیلم معروف مارول «شانگچی و افسانهی ده حلقه» محصول سال ۲۰۲۱ نیز بودهایم.
اساطیر کره، از گومیهو تا هولی جینگ و کیتسونه، در سریالها و بازیهای ویدئویی مدرن حضوری پررنگ دارند. این افسانههای کرهای ارزشهایی مانند هوش و فریب را در فرهنگ کرهای حفظ کردهاند. مطالعات آسیایی نشان میدهند چگونه اسطوره کره از متون کهن به رسانههای جهانی راه یافته است. مطالعه این پیوندها در ایران میتواند به درک بهتر فرهنگ کرهای و تقویت تبادلات فرهنگی کمک کند، بهویژه با توجه به نفوذ جهانی اساطیر کره در صنعت سرگرمی.
افسانههای کرهای، مانند داستان گومیهو که با سنگ مرمر روباه خرد انسانها را میدزدد، هویت و ارزشهای فرهنگ کرهای را شکل دادهاند. تمرکز بر اساطیر کره، دریچهای به تاریخ و فرهنگ کره باز میکنند. آموزش این اساطیر در کنار زبان کرهای در ایران میتواند نسل جدیدی از پژوهشگران را تربیت کند که با شناخت دقیق فرهنگ کرهای، به تقویت روابط فرهنگی و علمی بین ایران و کره کمک کنند.
منابع:
نظرات کاربران